แผลกดทับ: ป้องกันอย่างไร ดูระยะของแผล และเมื่อไรต้องรีบพบแพทย์

ปรับปรุงล่าสุด 28 ตุลาคม 2569 · ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย — นักกายภาพบำบัดจะประเมินอาการของแต่ละคนก่อนรักษา

นักกายภาพบำบัดกับลูกสาวช่วยจัดท่าผู้ป่วยสูงอายุนอนตะแคงบนที่นอนลดแรงกด มีหมอนรองระหว่างเข่า ป้องกันแผลกดทับ
ภาพประกอบ

แผลกดทับเกิดเมื่อผิวหนังและเนื้อเยื่อถูกกดทับนาน ๆ จนเลือดไปเลี้ยงไม่พอ มักเกิดกับผู้ป่วยติดเตียง ผู้ที่นั่งรถเข็นทั้งวัน และผู้ป่วยที่ต้องนอนพักนานหลังผ่าตัดหรือระหว่างรักษาโรค แผลกดทับส่วนใหญ่ป้องกันได้ และยิ่งพบเร็ว ยิ่งดูแลง่าย ถ้าปล่อยให้ลึก อาจติดเชื้อลามถึงกระแสเลือดและเป็นอันตรายถึงชีวิต

ใครเสี่ยงเป็นแผลกดทับ

  • ผู้ป่วยติดเตียง หรือพลิกตัวเองไม่ได้
  • ผู้ที่นั่งรถเข็นหรือนั่งเก้าอี้นานทั้งวัน
  • ผู้สูงอายุที่ผิวบาง ผอม หรือกินอาหารได้น้อย
  • ผู้ที่กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ผิวเปียกชื้นบ่อย
  • ผู้ที่ชา รู้สึกเจ็บน้อย เช่น หลังโรคหลอดเลือดสมอง เบาหวาน หรือบาดเจ็บไขสันหลัง

จุดที่มักเกิดแผล

บริเวณที่กระดูกยื่นและรับน้ำหนักตัว ได้แก่ ก้นกบ สะโพกด้านข้าง ส้นเท้า ตาตุ่ม ข้อศอก สะบัก และท้ายทอย ควรดูจุดเหล่านี้ทุกวัน

นักกายภาพบำบัดจับเข็มขัดพยุงที่เอวด้านหลัง ช่วยผู้สูงอายุลุกยืนกับวอล์กเกอร์ข้างเตียงที่บ้าน ลูกสาวยืนดูเพื่อเรียนวิธีช่วย มีเก้าอี้นั่งถ่ายข้างเตียงอ่านต่อผู้ป่วยออกจากโรงพยาบาล: เช็กลิสต์เตรียมบ้าน อุปกรณ์ และผู้ดูแล ก่อนกลับบ้าน

ระยะของแผลกดทับ

ระยะที่ 1 คือสัญญาณเตือนที่ยังกลับคืนได้ ถ้าหยุดแรงกดทันที ส่วนระยะที่ 2 ขึ้นไปควรให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแลแผล

  • ระยะที่ 1: ผิวยังไม่ถลอก แต่แดง กดแล้วไม่จาง อาจอุ่น แข็ง หรือเจ็บ (ในคนผิวเข้มอาจเห็นเป็นสีคล้ำ)
  • ระยะที่ 2: ผิวชั้นบนหลุด เป็นแผลตื้นสีชมพู หรือเป็นตุ่มน้ำ
  • ระยะที่ 3: แผลลึกถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนัง
  • ระยะที่ 4: แผลลึกจนเห็นกล้ามเนื้อ เอ็น หรือกระดูก

ป้องกันแผลกดทับที่บ้าน

  • พลิกตัวอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง หรือตามที่ทีมรักษาแนะนำ สลับนอนหงาย ตะแคงซ้าย ตะแคงขวา
  • ตะแคงเอียงประมาณ 30 องศา มีหมอนรองหลัง ไม่ตะแคงตั้งฉากทับสะโพกตรง ๆ
  • ยกส้นเท้าให้ลอย โดยวางหมอนใต้น่อง ไม่ใช่ใต้ส้นเท้า
  • ไม่ไขหัวเตียงสูงนานเกินจำเป็น เพราะตัวจะไถลลงและเกิดแรงเสียดสีที่ก้นกบ
  • คนที่นั่งรถเข็น ยกหรือเอียงตัวเพื่อลดแรงกดที่ก้นทุก 15–30 นาที
  • ใช้ที่นอนหรือเบาะลดแรงกด แต่ยังต้องพลิกตัวตามเวลาเหมือนเดิม
  • ดูแลผิวให้สะอาดและแห้ง เปลี่ยนผ้าอ้อมทันทีที่เปียก ไม่นวดถูแรง ๆ บริเวณที่แดง
  • กินอาหารและน้ำให้พอ โดยเฉพาะโปรตีน ตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักโภชนาการ

นักกายภาพบำบัดช่วยอะไรได้

การทำแผลและการรักษาแผลที่ลึกหรือติดเชื้อ เป็นหน้าที่ของพยาบาลและแพทย์ นักกายภาพบำบัดทำงานร่วมกันเพื่อลดแรงกดและให้ผู้ป่วยขยับได้มากขึ้น

  • สอนจัดท่านอนและท่านั่งที่ลดแรงกด ให้เหมาะกับร่างกายและเตียงที่บ้าน
  • สอนผู้ดูแลพลิกตัวและเลื่อนตัวผู้ป่วยโดยไม่ลากถูผิว และไม่บาดเจ็บหลังตัวเอง
  • ขยับข้อและฝึกให้ผู้ป่วยขยับตัวเองได้มากขึ้น ยิ่งขยับเองได้ ยิ่งเสี่ยงแผลน้อยลง
  • ฝึกลุกนั่ง นั่งห้อยขา และย้ายตัวไปเก้าอี้ เมื่อร่างกายพร้อม
  • แนะนำอุปกรณ์ เช่น ที่นอนลดแรงกด เบาะรองนั่ง หมอนจัดท่า

รีบไปโรงพยาบาลเมื่อ

  • แผลมีหนอง มีกลิ่นเหม็น หรือรอบแผลบวมแดงร้อนลามออกไป
  • แผลลึกขึ้น เห็นเนื้อสีดำ หรือเห็นกระดูก
  • มีไข้ หนาวสั่น หายใจเร็ว ใจสั่น
  • ซึมลง สับสน ปลุกตื่นยาก หรือกินและดื่มได้น้อยลงมาก — อาจเป็นการติดเชื้อในกระแสเลือด ให้โทร 1669

ทันสุข จัดนักกายภาพไปช่วยป้องกันแผลกดทับถึงบ้าน

ทีมงานประเมินอาการเบื้องต้น นักกายภาพของทันสุขที่มีใบประกอบวิชาชีพและถนัดอาการนี้ ใกล้บ้านคุณ ไปดูแลถึงบ้าน ครอบครัวติดตามผลการรักษาได้ทุกครั้งผ่านมือถือ

ราคาเริ่มต้นครั้งละ 1,280 บาท (ตามพื้นที่)

หานักกายภาพบำบัดถึงบ้าน ใกล้คุณ

ดูพื้นที่ให้บริการทั้งหมด

คำถามที่พบบ่อย

แผลกดทับหายได้ไหม?

ระยะที่ 1 มักกลับคืนได้ภายในไม่กี่วันถ้าหยุดแรงกด แผลที่ลึกกว่านั้นใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน และต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแลแผล ร่วมกับการพลิกตัว จัดท่า และอาหารที่เพียงพอ

ใช้ที่นอนลมแล้ว ยังต้องพลิกตัวไหม?

ยังต้องพลิกตัว ที่นอนลดแรงกดช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่ได้แทนการเปลี่ยนท่า

ผิวแดงตรงก้นกบ ควรนวดไหม?

ไม่ควรนวดหรือถูแรง ๆ ตรงที่แดง เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อเสียหายมากขึ้น ให้หยุดแรงกดบริเวณนั้น พลิกตัวบ่อยขึ้น และดูว่ารอยแดงจางลงไหม

นักกายภาพบำบัดมาที่บ้านช่วยเรื่องแผลกดทับได้อย่างไร?

นักกายภาพประเมินท่านอน ท่านั่ง และที่นอนที่บ้าน สอนผู้ดูแลพลิกตัวและจัดท่าให้ถูกวิธี และฝึกให้ผู้ป่วยขยับตัวเองได้มากขึ้น ส่วนการทำแผลให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแล

โทรเลย แชท LINE